Prosto z Paryża! Na wystawę „Suzanne Valadon” w Centre Pompidou czekałam 20 lat! To znaczy może niekoniecznie akurat w Pompidou, Musée d’Art Moderne w Paryżu też by dało radę, ale czekałam na wielką retrospektywę jednej z moich najulubieńszych artystek świata. Nie zmienia to faktu, że do Pompidou mam bliżej niż do Musée d’Art Moderne, więc niech już im będzie.
Spis treści
Suzanne Valadon – od modelki do artystki
Suzanne Valadon „odkryłam” ponad dwie dekady temu i kompletnie oszalałam na jej punkcie, od razu zaczęłam ryć w kolekcjach muzealnych i literaturze, żeby wiedzieć o niej wszystko, wszyściutko. Co na początku XXI w. wcale nie było takie łatwe, to były czasy, gdy nie istniał jeszcze ChatGPT, a tetrapod nawet nie rozważał spaceru pod Kielcami. Wychodzi na to, że risercz na temat Valadon robiłam najmarniej około 395 milionów lat temu, bo właśnie wtedy tetrapod postanowił, że pora się ogarnąć, wyjść z wody na ląd i przyspieszyć jakoś tę ewolucję. Dobrze znać historię własnego przodka.
Pamiętam jak mniej więcej wtedy, czyli w paleozoiku, siedziałam z moją Mamą przy placu imienia Suzanne Valadon na Montmartre i strasznie przeżywałam, że ona jest tak mało znana, znaczy Suzanne, nie moja Mama, moją Mamę kto ma znać, ten zna. Szczególnie biadoliłam, jak to biedna jest Valadon w porównaniu z Renoirem. Chociaż oboje mieli pracownie pod tym samym adresem, przy 12 rue Cortot – od 1960 r. mieści się tu Musée de Montmartre – Auguste’a każdy zna, a te lata świetlne temu Suzanne była jakby mniej znana. Jakby.
W każdym razie to się zmienia. Kilka obrazów zaprezentowanych w Pompidou widziałam już na wystawie „Pionnières. Artistes d’un nouveau genre dans le Paris des années folles” w Musée du Luxembourg w Paryżu, ale to promil w porównaniu do liczby obiektów w Pompidou.
Wystawa Suzanne Valadon w Centre Pompidou
Wystawa w Pompidou składa się z pięciu części tematycznych: Nauka poprzez obserwację, Portrety rodzinne, „Maluję ludzi, żeby ich poznać”, „Prawdziwą teorię narzuca natura” oraz Akt: kobiecy punkt widzenia. Do podziwiania są zdjęcia artystki, różne dokumenty, pejzaże, portrety, autoportret, sceny rodzajowe, martwe natury, „toalety” i akty, a także liczne rysunki, które wcześniej rzadko – o ile nie w ogóle – były pokazywane publicznie.
Chociaż Valadon najbardziej zasłynęła z damskich i męskich aktów, co było mocną egzotyką, jeśli chodzi o twórczość ówczesnych malarek, na Facebooku nie mogłam wrzucić części zdjęć, bo wiecie, co by mi zrobił nasz niebieski portal. Hap, hap mnie.
Suzanne Valadon jako modelka – Renoir, Toulouse-Lautrec i Degas
Oprócz tego na wystawie są prace kolegów Suzanne, którym niejednokrotnie pozowała, m.in. Pierre-Auguste’a Renoira czy Henriego de Toulouse-Lautreca. To on na obrazie „Gruba Maria. Wenus Montmartre” „dodał” artystce trochę kilo. Hy, hy, świetny żart, na pewno też bym się z tego śmiała, zaraz po tym, jakbym strzeliła Lautreczka płótnem, oczywiście też w ramach żartu.
Z kolei u Renoira Suzanne pojawia się m.in. w „Parasolkach”, „Tańcu w Bougival” i „Tańcu w mieście”, bo już do „Tańca we wsi” pozowała mu ta desperatka Aline Charigot, której w końcu udało się upolować Auguścika i zostać jego żoną.
W Pompidou jest rzecz jasna Edgar Degas, bo to właśnie Degas był jedną z pierwszych osób, które doceniły talent Valadon jako malarki. Na różne sposoby ją wspierał, np. kupował jej prace, podpowiadał różne rozwiązania techniczne, a nawet pomógł wejść do świata sztuki jako artystka, a nie tylko modelka. Poza tym na wystawie są również obrazy mniej znanych malarek takich jak Juliette Roche, Hélène Delasalle, Emilie Charmy czy nasza Mela Muter, które na różne sposoby łączą się z Suzanne Valadon.
A w ogóle Suzanne Valadon przyszła na świat nie jako Suzanne, ale jako Marie Clémentine Valadon, nowe imię wymyślił jej Toulouse-Lautrec, bo dziewczyna zawsze, tak jak biblijna Zuzanna, była otoczona przez napalonych dziadów, w przypadku malarki byli to m.in. Renoir, Manet, Gauguin czy Puvis de Chavannes.
Od kąta na Montmartre do własnego miejsca w historii sztuki
Od dekad jestem psychofanką Suzanne Valadon, zachwycałam się nią, zanim stała się modna – i zanim tetrapod się ruszył z wody. Uwielbiam jej obrazy, a do tego fascynuje mnie jej życiorys oraz kariera – od modelki do artystki, i to jakiej!! W 1894 r. jako pierwsza kobieta została dopuszczona do wystawienia prac na Salonie Société Nationale des Beaux-Arts. No i poza tym Valadon kochała zwierzaczki!! Zwróćcie uwagę na to, z jaką czułością je malowała. Jako kociaro-psiara miętosiłabym. Ta artystka pojawiła się u mnie już przy okazji wystawy „Toulouse-Lautrec. Résolument moderne” w Grand Palais.
Na końcu wrzucam dwa zdjęcia, które zrobiłam w atelier Valadon na Montmartre. O matko, ile ja czekałam, aż je zrekonstruują, to Wy nie wiecie, jakby dłużej się zbierali, to nie ręczę za siebie, sama bym się do tego zabrała, chociaż rezultat mógłby być mało „Valadonowy”. Tak czy inaczej w końcu udało im się to zrobić i od 2014 r. można zwiedzać pracownię malarki przy rue Cortot.
Najważniejsze informacje o wystawie „Suzanne Valadon”
Gdzie: Centre Pompidou, Paryż
Kiedy: 15 stycznia – 26 maja 2025
Artystka: Suzanne Valadon (1865–1938)
Liczba obiektów: niemal 200 prac
Kuratorzy: Nathalie Ernoult, Chiara Parisi i Xavier Rey
Układ: pięć części tematycznych
Główne tematy: portrety, akty kobiece i męskie, pejzaże, martwe natury, życie rodzinne, rysunek oraz droga Valadon od modelki do uznanej artystki
Najczęstsze pytania o Suzanne Valadon i wystawę w Centre Pompidou
Kim była Suzanne Valadon?
Suzanne Valadon była francuską malarką i rysowniczką związaną z Montmartre. Zanim rozpoczęła własną karierę artystyczną, pozowała m.in. Renoirowi i Toulouse-Lautrecowi.
Kiedy odbywała się wystawa Suzanne Valadon w Centre Pompidou?
Od 15 stycznia do 26 maja 2025 r. w Centre Pompidou w Paryżu.
Ile prac pokazano na wystawie?
Na retrospektywie znalazło się niemal 200 prac, w tym obrazy, liczne rysunki oraz materiały archiwalne.
Jak była zorganizowana wystawa?
Ekspozycję podzielono na pięć części tematycznych: od nauki poprzez obserwację i portretów rodzinnych po pejzaż oraz kobiece spojrzenie na akt.
Czy Suzanne Valadon była wcześniej modelką?
Tak. Pozowała wielu artystom związanym z paryskim środowiskiem artystycznym, a następnie sama rozpoczęła karierę malarską.
Jaką rolę odegrał Edgar Degas w karierze Valadon?
Degas wcześnie docenił jej talent i wspierał ją jako artystkę.
Czy Suzanne Valadon była pierwszą kobietą przyjętą do Société Nationale des Beaux-Arts?
W 1894 r. była pierwszą kobietą dopuszczoną do wystawienia prac na Salonie Société Nationale des Beaux-Arts.
Gdzie znajdowała się pracownia Suzanne Valadon?
Przy 12 rue Cortot na Montmartre. Zrekonstruowaną pracownię można dziś zwiedzać w Musée de Montmartre.
